Kỹ thuật làm giàn leo dưa lưới, bầu bí bền trên 3 năm
Dưa lưới, bầu, bí là những loại cây có thân leo và sinh khối lớn. Khi cây phát triển mạnh, giàn không chỉ phải chịu trọng lượng của dây leo mà còn phải chịu sức nặng của lá, quả và tác động của mưa gió.
Nếu làm giàn quá đơn giản, cột yếu hoặc vật liệu nhanh xuống cấp, chỉ sau một vài vụ đã phải sửa chữa, thay mới. Ngược lại, làm giàn leo đúng kỹ thuật ngay từ đầu có thể giúp khung giàn sử dụng ổn định trên 3 năm, đồng thời thuận tiện chăm sóc và thu hoạch.
Vì sao cần làm giàn chắc cho dưa lưới, bầu bí?
Khi còn nhỏ, cây leo có trọng lượng không đáng kể. Nhưng khi bước vào giai đoạn phát triển mạnh, toàn bộ giàn có thể phải chịu tải từ:
- Thân và dây leo phát triển liên tục.
- Lá, nhánh và hoa.
- Trọng lượng quả, đặc biệt với bầu bí quả lớn.
- Mưa lớn làm tăng tải trọng trên giàn.
- Gió mạnh tạo lực rung và kéo lên hệ thống giàn.
Vì vậy, một bộ giàn bền không chỉ phụ thuộc vào vật liệu mà còn nằm ở cách bố trí cột, khoảng cách khung và hệ thống dây đỡ.
Chọn vật liệu phù hợp để làm giàn leo
Muốn giàn sử dụng được trên 3 năm, nên ưu tiên những vật liệu có khả năng chịu lực và phù hợp với điều kiện ngoài trời.
Khung giàn
Có thể sử dụng:
- Ống thép hoặc thép mạ kẽm.
- Ống sắt được xử lý chống gỉ.
- Các loại cột có đường kính phù hợp với quy mô giàn.
Với giàn cố định ngoài trời, khung phải được liên kết chắc chắn với mặt đất. Không nên chỉ cắm cột nông hoặc liên kết tạm bằng dây buộc đơn giản.
Khung giàn chắc chắn, liên kết vững với mặt đất.
Dây làm giàn
Dây dùng để căng ngang, tạo mắt lưới hoặc cố định dây leo cần có độ bền tốt, ít bị giãn và chịu được nắng mưa.
Ngoài sợi SE nông nghiệp, Dây thừng PP loại 3mm có thể được sử dụng cho nhiều vị trí buộc, cố định và căng giàn nhờ trọng lượng nhẹ, dễ thao tác.
Tùy quy mô công trình, có thể kết hợp dây căng chính với dây phụ để phân bổ tải đều hơn.
Dây SE làm giàn leo
Xác định kích thước giàn trước khi thi công
Trước khi dựng giàn, cần xác định diện tích trồng và loại cây.
- Với dưa lưới, giàn thường cần được thiết kế để dây leo phát triển theo hướng có kiểm soát, thuận tiện cho việc treo và đỡ quả.
- Với bầu bí, cây có sinh khối lớn hơn nên cần chú ý nhiều hơn đến khả năng chịu tải của khung.
Không nên làm giàn quá rộng nhưng chỉ bố trí vài cột chịu lực. Khi cây phủ kín giàn, trọng lượng tập trung lên các điểm liên kết có thể khiến khung bị võng hoặc nghiêng.
Dựng cột và khung chịu lực chắc chắn
Đây là phần quan trọng nhất nếu muốn giàn sử dụng lâu dài.
- Các cột chính cần được bố trí đều và cố định chắc xuống nền.
- Với giàn có kích thước lớn, nên bổ sung cột ở những vị trí chịu tải cao thay vì kéo toàn bộ hệ thống bằng một vài cột đầu hồi.
- Sau khi dựng cột, tiến hành liên kết các cột bằng thanh ngang và thanh giằng.
Vì sao cần giằng chéo?
Khi có gió, giàn có thể bị rung và xô lệch theo phương ngang. Nếu chỉ có các cột đứng và thanh ngang, toàn bộ khung dễ bị lắc.
Bổ sung giằng chéo giúp tăng độ ổn định cho khung, hạn chế tình trạng giàn bị nghiêng hoặc biến dạng trong quá trình sử dụng.
Căng dây thành hệ thống đỡ cây
Sau khi hoàn thiện khung, tiến hành căng dây theo chiều ngang và chiều dọc để tạo hệ thống cho cây leo.
Các dây nên được căng tương đối đều, tránh chỗ quá chùng, chỗ quá căng.
Đối với bầu bí, nên chú ý đến các vị trí cây ra quả. Khi quả lớn dần, có thể bổ sung dây hoặc lưới đỡ bên dưới để giảm tải trực tiếp lên thân và dây leo.
Với dưa lưới, nếu áp dụng phương pháp trồng leo, có thể bố trí dây riêng cho từng cây để thân leo phát triển theo đúng hướng.
Căng dây cho cây leo lên giàn
Làm giàn bầu bí cần tính đến trọng lượng quả
Đây là điểm nhiều người thường bỏ qua.
Một quả bầu hoặc bí khi còn nhỏ gần như không tạo nhiều tải trọng. Nhưng khi đạt kích thước lớn, trọng lượng quả cộng với thân, lá và nước mưa có thể tạo tải đáng kể lên hệ thống.
Vì vậy, không nên chỉ dựa vào dây leo để giữ quả.
Khi quả phát triển lớn, có thể sử dụng dây treo hoặc túi/lưới đỡ quả, cố định vào phần khung chịu lực của giàn. Cách này giúp giảm lực kéo trực tiếp lên thân cây và hạn chế tình trạng dây leo bị tuột hoặc gãy.
Dùng lưới để cố định quả bí vào khung giàn
Những lỗi khiến giàn nhanh xuống cấp
Một số lỗi thường gặp khiến giàn chỉ sử dụng được trong thời gian ngắn:
Cột quá thưa
Khoảng cách cột lớn nhưng không có hệ thống giằng phù hợp khiến khung dễ võng và rung.
Dùng vật liệu không phù hợp ngoài trời
Vật liệu chịu nắng mưa kém có thể nhanh giòn, mục hoặc gỉ, làm giảm độ an toàn của toàn bộ giàn.
Buộc dây quá sơ sài
Các nút buộc là những điểm chịu lực trực tiếp. Nếu dây bị trượt hoặc nút buộc lỏng, hệ thống có thể nhanh chóng mất độ căng.
Không kiểm tra giàn định kỳ
- Sau một thời gian sử dụng, dây có thể bị chùng, cột bị nghiêng hoặc các mối nối bị lỏng.
- Nếu không xử lý sớm, khi cây đã phủ kín giàn thì việc sửa chữa sẽ khó khăn hơn rất nhiều.
Cách duy trì giàn sử dụng trên 3 năm
Độ bền của giàn không chỉ phụ thuộc vào lúc thi công mà còn phụ thuộc vào việc bảo dưỡng.
Sau mỗi vụ nên kiểm tra:
- Cột có bị nghiêng hoặc lung lay không.
- Các mối nối có bị lỏng không.
- Dây có bị giãn, sờn hoặc hư hỏng không.
- Khung có xuất hiện dấu hiệu gỉ sét không.
- Các điểm chịu lực có bị võng không.
Những vị trí hư hỏng nên được thay hoặc gia cố ngay trước khi bắt đầu vụ mới.
Đặc biệt, sau những đợt mưa lớn hoặc gió mạnh, nên kiểm tra lại toàn bộ khung giàn để phát hiện sớm các điểm yếu.
Làm giàn chắc ngay từ đầu giúp tiết kiệm chi phí
Một bộ giàn bền không nhất thiết phải sử dụng vật liệu quá đắt tiền. Quan trọng là chọn vật liệu phù hợp, bố trí kết cấu hợp lý và gia cố đúng những vị trí chịu lực.
Khi khung được làm chắc, dây được căng đúng cách và có phương án đỡ quả, giàn có thể phục vụ nhiều vụ trồng thay vì phải tháo bỏ và làm lại liên tục.
Đối với mô hình trồng dưa lưới, bầu bí quy mô gia đình hoặc sản xuất, nên tính toán kết cấu ngay từ đầu theo diện tích thực tế, loại cây và tải trọng dự kiến. Đây là cách giúp hệ thống giàn vừa chắc chắn, vừa thuận tiện chăm sóc và có thể sử dụng lâu dài.